Ders Öğretim Planı

Ders Kodu Ders Adı Ders Türü Yıl Dönem AKTS
TRÖ101 Türk Dilbilgisi-I : Ses Bilgisi 927001 1 1 4

Dersin Amacı

İnsanlararası iletişim vasıtası olarak doğal dil olgusunu, Türkçenin dünya dilleri arasındaki yerini, tarihi gelişimi ve yayılma alanlarını tanıma; Türkiye Türkçesinin ses özelliklerini, ses değişimlerini, ses uyumlarını ve ses olaylarını tanıma. Türkçenin ses dizgesini kavrama, yazılı ve sözlü iletişimde öğrenilenleri uygulayabilme.

Dersin Veren Öğretim Görevlisi/Görevlileri

Yrd. Doç Dr. İlknur Karagöz

Ders Kitabı / Malzemesi / Önerilen Kaynaklar

Muharrem Ergin, Türk Dilbilgisi,İst. 1993 Tahsin Banguoğlu, Türkçenin Grameri, Ank. 1990 Nesrin Bayraktar, Dil Bilimi,Ank. 2006 Doğan Aksan, Her Yönüyle Dil, Ank. 1990 N. Demir - E. Yılmaz, Türk Dili El Kitabı, Ank. 2003 T. Tekin - M. Ölmez,Türk Dilleri, İst. 1999. Süer Eker, Çağdaş Türk Dilleri, Ank. 2009.

Dersin Sunulduğu Dil

Türkçe

Dersin İçeriği

Dersin içeriğini; dilin tanımı, konuşma ve yazı dili ayrımı ve esasları (şive, ağız, lehçe; Türkiye Türkçesinin ağızları, Türkçenin uzak ve yakın lehçeleri), dillerin sınıflandırılması, Türkçenin dünya dilleri arasındaki yeri, Türkçenin tarihi gelişimi, dilin en küçük birimi olan sesin tanımı, ses-harf ayrımı, ses bilgisinin konusu ve amacı, Türkiye Türkçesinin ses özellikleri,seslerin sınıflandırılması, ses değişimleri, ses olayları, vurgu ve tonlama vb. oluşturmaktadır.

Değerlendirme

# Etkinlikler Adet Yuzde Katkısı Yarıyıl İci Etkinlik Yıl Sonu Etkinlik
90 Yarıyıl (Yıl) İçi Etkinlikleri 1 40
91 Yarıyıl (Yıl) Sonu Etkinlikleri 1 60
1 Ara Sınav 1 50 1
5 Derse Katılım 14 50 1
2 Final Sınavı 1 100 1

Ders İş Yükü Verisi

# Etkinlikler Adet Süresi(saat) Toplam İş Yükü(saat)
1 Ara Sınav 1 12 12
2 Final Sınavı 1 20 20
5 Derse Katılım 14 5 70

Haftalık Ders İçeriği

Hafta Teorik Uygulama Laboratuar Ders Notları
1 Dil nedir?, Dilbilgisinin konusu, amacı ve bölümleri. Konuşma dili /yazı dili ilişkisi.
2 Yeryüzündeki dillerin yapı ve köken bakımından sınıflandırılması, Türkçenin dünya dilleri arasındaki yeri
3 Türkçenin tarihi gelişimi ve yayılma alanları
4 Türkçenin ses özellikleri; ses-harf ilişkisi,seslerin birleşmesi, hece ve Türkçede hece yapısı
5 Türkiye Türkçesindeki ünlü ve ünsüzlerin özellikleri, Benzeşme (İlerleyici ve gerileyici benzeşmeler). Tonlulaşma ve tonsuzlaşma olayları
6 Ses uyumları; ünlü uyumları (dil uyumu/ dudak uyumu)
7 Ünsüz uyumu, ünlü-ünsüz uyumu
8 Türçede ses değişiklikleri; ünlü değişimleri,
9 Ara sınav
10 Ünsüz değişimleri
11 Ses olayları; benzeşme, aykırılaşma,yuvarlaklaşma, darlaşma,
12 Ses türemeleri (ünlü ve ünsüz türemeleri), ünlü çatışması,
13 Kaynaştırma, kaynaştırma ünsüzleri, bağlantı ünlüleri
14 Türklerin tarih boyunca kullandıkları alfabeler Yazının önemi ve gerekliliği. Yazıda hece bölünmesi ve uygulamalar.

Dersin Öğrenme Çıktıları

# Öğrenme Çıktı Id Açıklama
1 1132507 Ses olaylarının yazıya yansıma biçimlerini bilir.
2 1169808 Türkçedeki ünlü ve ünsüzlerin özelliklerini, ünlü ve ünsüz uyumlarını tanır ve dili bu uyumlar çerçevesinde kullanabilme becerisini geliştirir.
3 1129080 Öğrenci insan ilişkilerinin temelini oluşturan doğal dil olgusunu tanımlayabilir.
4 1132580 Dilbilgisinin amacını, konusunu ve kaynaklarını tanır ve kullanabilir.
5 1150187 Türkçede, yazılı olarak takip edilebilen süreç içerisinde, meydana gelen ses değişikliklerini tanır.
6 1229593 Ses - harf - alfabe ayrımını yapar. Türklerin tarih boyunca kullandığı alfabeleri tanır.
7 1145519 Türkçenin tarihi gelişimini ve yayılma alanlarını tanır.

Bölüm Program Çıktıları

# Program Çıktı Id Açıklama
1 63274 İlköğretim Türkçe dersi öğretim programını özü itibariyle tanır.
2 63275 Temel dil becerilerinin geliştirilmesine uygun yöntem ve teknikleri kullanabilir.
3 63276 Türkçe öğretimine uygun planlama yapabilir.
4 63277 Dil eğitimi alanındaki kuramsal gelişmeleri takip eder.
5 63278 Türkçe eğitimi alanının gerektirdiği seviyede bilgi teknolojisini kullanabilir.
6 63279 Meslektaşlarıyla işbirliği yaparak tüm öğrencilerin, dili doğru ve etkili kullanmalarına yönelik okul içi ve dışı etkinlikler düzenler.
7 63280 Edebiyat metinleri vasıtasıyla Türk ve Dünya kültürünü tanır.
8 63281 Öğrencilerin Atatürk’ün Türk dili ve ulusal değerlerle ilgili görüşlerini içselleştirmelerini sağlayacak etkinlikler düzenler.
9 63282 Hoşgörülü ve insan haklarına saygılı olup demokratik değerleri benimser.
10 63283 Kendisini etkili bir biçimde ifade edebilir ve bu becerisini insan ilişkilerinde kullanabilir.
11 63284 Türkçe eğitimiyle ilgili verilerin toplanması, yorumlanması aşamalarında toplumsal, bilimsel ve etik değerleri gözetir.
12 63285 Türkçe öğretiminde özel eğitime gereksinim duyan öğrencileri dikkate alan uygulamalar yapabilir.
13 63286 Eleştirel düşünme yetisini kullanabilir.
14 63287 Dilbilimin dil öğretimi ile ilişkisi konusunda belli bir fikri vardır.
15 63288 Yabancılara Türkçe eğitimi veren kurumları, kaynakları ve yöntemleri tanır.
16 63289 Öğrencilerle işbirliği içerisinde grupla çalışma becerisi kazandırabilir.
17 63290 Öğrencilerin gelişimlerini izlemek için gerekli ölçme araçlarını geliştirir ve uygular.
18 63291 Türk dili ve edebiyatına, okuma, dinleme, konuşma ve yazma eğitimine ait bilgi ve becerilerin ilköğretim II. kademe öğrencilerinin düzeyine uygun biçimde aktarılmasında ve uygulanmasında gerekli öğretim yöntem ve teknikleri kullanır ve edindiği ileri düzeydeki bilgi ve becerileri kullanarak verileri yorumlayabilir, değerlendirebilir.
19 63293 Aileler ve meslektaşlarıyla iş birliği yaparak kitap okuma alışkanlığının yaygınlaştırılmasına yönelik okul içi ve okul dışı etkinlikler düzenleyebilme yeterliliğine sahip olur.
20 63292 Mesleki faaliyet ve projelerde öngörülemeyen karmaşık durumlarda sorumluluk alarak karar verir.
21 63295 Öğrenmeyi öğrenme becerilerinde kazandıkları düzey ile bağımsız olarak ileri düzey çalışmaları sürdürebileceğini gösterir ve edindiği ileri düzeydeki bilgi ve becerileri eleştirel bir yaklaşımla değerlendirebilir.
22 63294 Türkçe öğretiminde yaşamboyu öğrenmeye ilişkin olumlu tutum geliştirir bu doğrultuda edindiği deneyimleri özel gereksinimli ve özel eğitime gereksinimi olan öğrencilere göre uyarlayabilme yetkinliğine sahip olur.
23 63298 Atatürkün Türk dili ve ulusal değerlerle ilgili düşünce ve görüşlerini yansıtan özgün etkinliklerin düzenlenmesinde ailelerle, çeşitli kurum ve kuruluşlarla işbirliği yapabilir, ilgili kişi ve kurumları bilgilendirebilme; düşüncelerini ve sorunlara ilişkin çözüm önerilerini yazılı ve sözlü olarak aktarabilme yetkinliğine sahip olur.
24 63297 Türkçe eğitiminde alanının gerektirdiği en az Avrupa Bilgisayar Kullanma Lisansı İleri Düzeyinde bilgisayar yazılımı ile birlikte bilişim ve iletişim teknolojilerini kullanabilir.
25 63296 Bir yabancı dili en az Avrupa Dil Portföyü B1 Genel Düzeyi´nde kullanarak alanındaki bilgileri izleyebilir ve meslektaşları ile iletişim kurabilir.
26 63299 Türkçe eğitimi ile ilgili verilerin toplanması, yorumlanması, uygulanması ve sonuçlarının duyurulması aşamalarında toplumsal, bilimsel, kültürel ve etik değerlere uygun hareket eder.

Ögrenme Çıktı Matrisi

Program Çıktısı
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26
Öğrenme Çıktısı
1 5
2 5
3 4
4 5
5 5
6 4 5
7 1 3
* Katkı Düzeyi : 1 Çok düşük 2 Düşük 3 Orta 4 Yüksek 5 Çok yüksek