Ders Öğretim Planı

Ders Kodu Ders Adı Ders Türü Yıl Dönem AKTS
TDE322 Güney-Doğu Türk Lehçeleri 927003 3 6 5

Dersin Amacı

Güneydoğu Türk Lehçelerinin karakteristik ses ve şekil özellikleri ile ilgili bilgi vermek, ilgili lehçelere ait metinleri okuyup anlayabilmek, dilbilgisel çözümlemeler yapmak, metinlerin ses ve şekil özelliklerinden hareketle hangi lehçeye ait olduğunu ayırt edebilmek

Dersin Veren Öğretim Görevlisi/Görevlileri

Dr. Öğr. Üyesi Hanife ALKAN ATAMAN

Ön Koşul Dersleri

Yok

Önerilen Diğer Hususlar

Yok

Ders Kitabı / Malzemesi / Önerilen Kaynaklar

Tekin, Talat-Ölmez, Mehmet (1999). Türk Dilleri, Simurg Yayınları. Türk Dünyası El Kitabı I-IV (1992). Ankara: Türk Kültürünü Araştırma Enstitüsü Yayınları. Türkiye Dışındaki Türk Edebiyatları Antolojisi, 1-32 C. (e-kitap) Gürsoy Naskali, Emine (1997). Türk Dünyası Gramer Terimleri Kılavuzu, Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları. Ercilasun, Ahmet B. (2007). “Özbek Türkçesi”, Türk Lehçeleri Grameri, Ankara: Akçağ Yayınları: 231-290. Ercilasun, Ahmet B. (2007). “Yeni Uygur Türkçesi”, Türk Lehçeleri Grameri, Ankara: Akçağ Yayınları: 355-428. Doğan, Levent vd. (2007). “Özbek Türkçesi”, Çağdaş Türk Lehçeleri El Kitabı, İstanbul: Kriter Yayınları: 367-417. Doğan, Levent vd. (2007). “Yeni Uygur Türkçesi”, Çağdaş Türk Lehçeleri El Kitabı, İstanbul: Kriter Yayınları: 619-681. Buran, Ahmet-Alkaya, Ercan (2012). “Özbek Türkçesi”, Çağdaş Türk Lehçeleri. Ankara: Akçağ Yayınları: 149-186. Buran, Ahmet-Alkaya, Ercan (2012). “Özbek Türkçesi”, Çağdaş Türk Lehçeleri, Ankara: Akçağ Yayınları: 186-230. Ercilasun Ahmet Bican (1992). Karşılaştırmalı Türk Lehçeleri Sözlüğü, I-II, Kültür Bakanlığı Yayınları. Karşılaştırmalı Türk Lehçeleri Grameri Fiil-Basit Çekim (2006). (Ed.: Ahmet Bican Ercilasun vd.), Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları. Zeynalov, Ferhat (1993). Türk Lehçelerinin Karşılaştırmalı Dilbilgisi, İstanbul: Cem Yayınları. Tekin, Talat (1989). “Türk Dil ve Diyalektlerinin Yeni Bir Tasnifi”, Erdem. Tavkul, Ufuk (2003). “Türk Lehçelerinin Sınıflandırılmasında Bazı Kriterler”, Kırım Dergisi, 12 (45), 23-32. Coşkun, Volkan (2000). Özbek Türkçesi Grameri, Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları. Yıldırım, Hüseyin (2009). Özbek Türkçesi, Ankara: Gazi Kitabevi. Ölmez, Zuhal. “Özbekler ve Özbekçe”, Türk Halkları ve Dilleri, 12: 24-31. Öztürk, Rıdvan (2005). Özbek Türkçesi El Kitabı, Çizgi Kitabevi, Konya 2005. Saray, M. (1993). Özbek Türkleri Tarihi, İstanbul. Yaman, Ertuğrul-Mahmud, Nizamiddin (1998). Özbek Türkçesi-Türkiye Türkçesi/Türkiye Türkçesi-Özbek Türkçesi Karşılıklar Kılavuzu, Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları. Yusuf, Berdak-Tulum, Mehmet Mahur (1994). Özbekistan Türkçesi-Türkiye Türkçesi/Türkiye Türkçesi-Özbekistan Türkçesi Sözlük, İstanbul TDAV Yayınları. Özbek Tilinin İzohlı Lugati (komisyon), Taşkent, 5 C. Yaman, Ertuğrul (2000). Türkiye Türkçesi ve Özbek Türkçesinin Söz Dizimi Bakımından Karşılaştırılması, Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları. Öz, Aynur (1999). Özbek Türkçesinde İsimler. Yayımlanmamış Doktora Tezi. Öztürk, Rıdvan (1994). Yeni Uygur Türkçesi Grameri, Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları. Emet, Erkin (2015). Doğu Türkistan Uygur Ağızları, Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları. Emir Neçipoviç Necip (1995). Yeni Uygur Türkçesi Sözlüğü, (Çev. İklil Kurban), Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları. Yıldız, Mustafa (2016). Yeni Uygur Türkçesinde Tasvir Fiilleri, Kömen Yayınları. Öztürk, Rıdvan (1997). Özbek ve Yeni Uygur Türkçelerinde Fiil, Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları. Arız, Erkin (2002). “Sarı Uygur Araştırmalarının Toplu Bir Kaynakçası”, KÖK Araştırmalar: Kök Sosyal ve Stratejik Araştırmalar Dergisi: C IV, S 1, s. 117-148. Çağatay, S. (1962). “Sarı Uygurların Dili”, Türk Dili Araştırmaları Yıllığı Belleten 1961: s. 37-42. Geng, S. - CLARK, L. (1992-93). Saryg Yugur Materials. Acta Orientalia Academiae Scientarum Hungaricum, C XLVI, s. 189-224. Ölmez, M. (1996). “Sarı Uygurlar Sarı Uygurca”, Çağdaş Türk Dili: S 98, s. 31-37. Tenışev, E. R. (1976). Stroy Sarıg-yugurskogo yazıka, Moskva. Dwyer, A. M. (2007). Salar, A Study in Inner Asian Language Contact Processes,Part I: Phonology: Wiesbaden. Hahn, R. F. (1998). “Yellow Uyghur and Salar. The Turkic Languages”, (Ed. L.JOHANSON and É. Á. CSATÓ), Routledge, London and New York, s. 397-402. Kakuk, S. (1961). “Textes Salar”, AOH XIV: C 1, S 2, s. 95-117. Ölmez, M. (2012). “Oğuzların En Doğu’daki Kolları: Salırlar ve Dilleri”, Türk Dili: C CIII, S 732, s. 38-43. Poppe, N. (1953). “Remarks on the Salar Language”, Harvard Journal of Asiatic Studies: Vol. 16, N 3-4, s. 438-477.

Staj Durumu

Yok

Dersin İçeriği

Güneydoğu Türk Lehçeleri arasında yer alan Özbek, Yeni Uygur, Sarı Uygur ve Salar Türkçesi hakkında genel bilgi, Özbek ve Yeni Uygur Türkçesi gramer özellikleri ve sözcükler üzerinde ek-kök tahlilleri

Değerlendirme

# Etkinlikler Adet Yuzde Katkısı Yarıyıl İci Etkinlik Yıl Sonu Etkinlik
90 Yarıyıl (Yıl) İçi Etkinlikleri 0 40
91 Yarıyıl (Yıl) Sonu Etkinlikleri 0 60
1 Ara Sınav 1 100 1
2 Final Sınavı 1 100 1

Ders İş Yükü Verisi

# Etkinlikler Adet Süresi(saat) Toplam İş Yükü(saat)
1 Ara Sınav 1 20 20
2 Final Sınavı 1 30 30
4 Quiz 1 15 15
48 Sözlü Sınav 1 10 10

Haftalık Ders İçeriği

Hafta Teorik Uygulama Laboratuar Ders Notları
1 Çağdaş Türk lehçeleri ile ilgili genel bilgi, yararlanılacak kaynaklar, lehçe grupları, "lehçe", "dil", "şive" kavramları Güneydoğu Türk Lehçeleri Notlar.docx
2 Türk dünyası, Türk dilinin yayılma alanları, Türk lehçelerinin tasnifi meselesi Lehçe tasnifleri.ppt
3 Güneydoğu Türk lehçeleri, Özbek edebiyatı, Özbek Türkçesinin genel özellikleri, Özbeklerin kullandığı Kiril alfabesi Özbek Edebiyatı.ppt
4 Özbek Türkçesinin ses ve şekil bilgisi Güneydoğu Türk Lehçeleri Özbek Ses ve Şekil Bilgisi.ppt
5 Özbek Türkçesi metinleri üzerinde gramer incelemesi 001.jpg
Güzel Türkistan şiir.pdf
çolpan emel kızı.pdf
6 Özbek Türkçesi metinleri üzerinde gramer incelemesi Özbekçe metin.pdf
Özbekçe metin çeviri.pdf
Özbekçe metin Kelime tahlili.jpg
7 Özbek Türkçesi metinleri üzerinde gramer incelemesi metin Kiril.jpg
metin Latin.jpg
metin çeviri 1.jpg
metin çeviri 2.jpg
Kelime tahlili.jpg
8 Ara-sınav
9 Yeni Uygur edebiyatı, Yeni Uygur Türkçesi ses bilgisi Yeni Uygur Türkçesi Ses Özellikleri.pptx
10 Yeni Uygur Türkçesi şekil bilgisi Yeni Uygur Türkçesi Şekil Özellikleri.ppt
11 Yeni Uygur Türkçesi metinleri üzerinde gramer incelemesi Yeni Uygur Türkçesi Metinleri 1.jpg
Yeni Uygur Türkçesi Metinleri 2.jpg
Yeni Uygur Türkçesi Metinleri 3.jpg
Yeni Uygur Türkçesi Metinleri 4.jpg
12 Yeni Uygur Türkçesi metinleri üzerinde gramer incelemesi 12. hafta Yeni Uygur Türkçesi Metinleri.jpg
13 Sarı Uygur Türkçesinin ses ve şekil bilgisi Sarı Uygur Türkçesi.docx
14 Salar Türkçesinin ses ve şekil bilgisi Salar Türkçesi.docx

Dersin Öğrenme Çıktıları

# Öğrenme Çıktı Id Açıklama
1 1479851 Öğrenciler, Türk Dili ve Edebiyatı alanında araştırma ve çalışma yapabilmenin temel bilgi ve becerilerine sahip olur.
2 1479852 Çağdaş Türk lehçelerinin gramer özelliklerini temel seviyede bilir.
3 1479853 Metinlerin ses ve şekil özelliklerinden hareketle hangi lehçeye ait olduğu çıkarımını yapabilir.
4 1546780 Türk dünyasındaki önemli edebî şahsiyetleri ve eserlerini tanır.

Bölüm Program Çıktıları

# Program Çıktı Id Açıklama
1 71436 Öğrenciler Türk Dili ve Edebiyatının başlangıçtan günümüze kadar gelişimini ve tarihçesini bilir.
2 71437 Türk Dili ve Edebiyatı alanında araştırma ve çalışma yapabilmenin temel bilgi ve becerilerine sahip olur.
3 71438 Türkçeyi en güzel şekilde kullanabilmek ve kendini ifade edebilme yeteneği kazanır.
4 71439 Dil, kültür ve edebiyat alanlarında gelişmiş bir duyarlılık ve zevke sahip olur.
5 71440 Eski harflerle yazılmış edebi metinleri okuma, yazma ve anlama bilgi ve becerisine sahip olur.
6 71441 Tarihi ve çağdaş Türk lehçelerini temel seviyede bilir.
7 71442 Halk bilimi (folklor) ve Halk edebiyatı alanlarında derleme ve araştırma yapar.
8 71443 Türk Dili ve Edebiyatıyla ilgili araştırma projeleri yapabilecek bilgi ve yeteneğe sahip olur.
9 71444 Belgesel filmi, sinema filmi ve reklam filmi gibi alanlarda metin ve senaryo yazarlığı; gazete, dergi ve matbaalarda redaktörlük ve editörlük yapar.
10 71462 Alanda edinilen ileri düzeydeki kuramsal ve uygulamalı bilgileri kullanabilir.
11 71457 Alanla ilgili sorunları tanımlar, analiz eder, araştırmalara dayalı çözüm önerileri geliştirir.
12 71445 Bu bilgi ve çözümleri eğitim-öğretim kurumlarında ya da bu kurumların dışındaki kurum ve kuruluşlar aracılığıyla toplumla paylaşır.
13 71463 Alan ile ilgili ileri düzeydeki bir çalışmayı bağımsız olarak yürütebilir.
14 71455 Alana dair yenilikçi projeler hazırlar.
15 71458 Alan ile ilgili uygulamalarda karşılaşılan ve öngörülemeyen karmaşık sorunları çözmek için bireysel ve ekip üyesi olarak sorumluluk alabilir.
16 71456 Bu projelere alanla ilgili kişi ve kuruluşları dâhil eder.
17 71447 Sorumluluğu altında çalışanların bir proje çerçevesinde gelişimlerine yönelik etkinlikleri planlayabilme ve yönetebilir.
18 71459 Alanda edinilen ileri düzeydeki bilgi ve becerileri eleştirel bir yaklaşımla değerlendirebilir.
19 71460 Öğrenme gereksinimlerini belirleyebilme ve öğrenmeyi yönlendirebilir.
20 71461 Yaşam boyu öğrenmeye ilişkin olumlu tutum geliştirebilir.
21 71446 Alandaki bilgiye erişim kaynaklarını (kütüphaneler, online kaynaklar, veri tabanları vs.) kullanabilir.
22 71448 Alan ile ilgili konularda ilgili kişi ve kurumları bilgilendirebilme, düşünceleri ve sorunlara ilişkin çözüm önerilerini yazılı ve sözlü olarak aktarabilir.
23 71449 Alan ile ilgili konularda düşünceleri ve sorunlara ilişkin çözüm önerilerini nicel ve nitel verilerle destekleyerek uzman olan ve olmayan kişilerle paylaşabilir.
24 71450 Toplumsal sorumluluk bilinci ile yaşanılan sosyal çevre için proje ve etkinlikler düzenleyebilme ve bunları uygulayabilir.
25 71451 İletişim ve etkinlikler için yazılı, işitsel, görsel ve sosyal medyayı kullanabilir.
26 71452 Alan ile ilgili verilerin toplanması, yorumlanması, uygulanması ve sonuçlarının duyurulması aşamalarında toplumsal, bilimsel, kültürel ve etik değerlere uygun hareket eder.
27 71453 Eleştirel bir biçimde alanda derinlemesine bilgi sahibi olur.
28 71454 Alana ilişkin gelişmelerden haberdar olur.

Ögrenme Çıktı Matrisi

Program Çıktısı
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28
Öğrenme Çıktısı
1 4 4 3 3 5
2 5
3 3 3 4
4
* Katkı Düzeyi : 1 Çok düşük 2 Düşük 3 Orta 4 Yüksek 5 Çok yüksek