Ders Öğretim Planı

Ders Kodu Ders Adı Ders Türü Yıl Dönem AKTS
TDE610 Çağdaş Türk Lehçeleri 927003 1 2 6

Dersin Amacı

Çağdaş Türk lehçelerinin karakteristik ses ve şekil özellikleri ile ilgili bilgi vermek, ilgili lehçelere ait metinleri okuyup anlayabilmek, dilbilgisel çözümlemeler yapmak, metinlerin ses ve şekil özelliklerinden hareketle hangi lehçeye ait olduğunu ayırt edebilmek, Türk dünyasının önemli edebî temsilcilerini ve eserlerini tanımak

Dersin Veren Öğretim Görevlisi/Görevlileri

Dr. Öğr. Üyesi Hanife ALKAN ATAMAN

Ön Koşul Dersleri

Yok

Önerilen Diğer Hususlar

Yok

Ders Kitabı / Malzemesi / Önerilen Kaynaklar

Tekin, Talat-Ölmez, Mehmet (1999). Türk Dilleri. Simurg Yayınları. Türk Dünyası El Kitabı I-IV (1992). Ankara: Türk Kültürünü Araştırma Enstitüsü Yayınları. Türkiye Dışındaki Türk Edebiyatları Antolojisi. 1-32 C. (e-kitap) Ercilasun, Ahmet B. (2007). Türk Lehçeleri Grameri. Ankara: Akçağ Yayınları. Doğan, Levent vd. (2007). Çağdaş Türk Lehçeleri El Kitabı, İstanbul: Kriter Yayınları. Buran, Ahmet-Alkaya, Ercan (2012). Çağdaş Türk Lehçeleri. Ankara: Akçağ Yayınları. Karşılaştırmalı Türk Lehçeleri Grameri Fiil-Basit Çekim (2006). (Ed.: Ahmet Bican Ercilasun vd.), Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları. Zeynalov, Ferhat (1993). Türk Lehçelerinin Karşılaştırmalı Dilbilgisi. İstanbul: Cem Yayınları. Tekin, Talat (1989). “Türk Dil ve Diyalektlerinin Yeni Bir Tasnifi”. Erdem. Tavkul, Ufuk (2003). “Türk Lehçelerinin Sınıflandırılmasında Bazı Kriterler”. Kırım Dergisi, 12 (45), 23-32. Johanson Lars - Csato, Eva A. (1998). The Turkic Languages. London-NewYork: Routledge. Coşkun, Volkan (2000). Özbek Türkçesi Grameri, Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları. Yıldırım, Hüseyin (2009). Özbek Türkçesi, Ankara: Gazi Kitabevi. Öztürk, Rıdvan (1994). Yeni Uygur Türkçesi Grameri, Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları. Kara, Mehmet (2000). Türkmence. Ankara: T.C. Kültür Bakanlığı Yayınları. Hanser, Oskar (2003). Türkmence El Kitabı. (çev. Zuhal Kargı Ölmez), İstanbul. Biner, İsmet (2015). Başkurt Dili Grameri. Akademi Titiz Yayınları. Yazıcı Ersoy, Habibe (2018). Başkurt Türkçesinde Grameri. Gazi Kitabevi. Arıkoğlu, Ekrem (2020). Çağdaş Hakas Edebiyatı Örnekleri. Bengü Yayınları. Kirişçioğlu,M. Fatih (1994). Saha (Yakut) Türkçesi Grameri, Ankara, genişletilmiş 2. baskı 1999. Güner Dilek, Figen (2009). Altay Türkçesi. Ankara: Gazi Kitabevi.

Staj Durumu

Yok

Dersin İçeriği

Modern Türk Lehçeleri hakkında genel bilgi, lehçelerin gramer özellikleri, sözcükler üzerinde ek-kök tahlilleri, Türk dünyasının önemli edebî temsilcileri ve eserleri

Değerlendirme

# Etkinlikler Adet Yuzde Katkısı Yarıyıl İci Etkinlik Yıl Sonu Etkinlik
90 Yarıyıl (Yıl) İçi Etkinlikleri 1 40
91 Yarıyıl (Yıl) Sonu Etkinlikleri 1 60
1 Ara Sınav 1 100 1
2 Final Sınavı 1 100 1

Ders İş Yükü Verisi

# Etkinlikler Adet Süresi(saat) Toplam İş Yükü(saat)
1 Ara Sınav 1 2 2
2 Final Sınavı 1 2 2
5 Derse Katılım 15 2 30
10 Tartışma 1 30 30
11 Soru-Yanıt 15 5 75
31 Ödev Problemleri için Bireysel Çalışma 2 5 10

Haftalık Ders İçeriği

Hafta Teorik Uygulama Laboratuar Ders Notları
1 Çağdaş Türk lehçeleri ile ilgili genel bilgi, yararlanılacak kaynaklar, lehçe grupları, "lehçe", "dil", "şive" kavramları, Türk dünyası, Türk dilinin yayılma alanları, Türk lehçelerinin tasnifi meselesi
2 Güneybatı Türk lehçeleri, Azarbaycan edebiyatı, Azerbaycan Türkçesinin genel özellikleri, Azerbaycan Türkçesinin ses ve şekil bilgisi
3 Azerbaycan Türkçesi metinleri üzerinde gramer incelemesi
4 Türkmen edebiyatı, Türkmen Türkçesinin genel özellikleri, Türkmen Türkçesinin ses ve şekil bilgisi
5 Türkmen Türkçesi metinleri üzerinde gramer incelemesi
6 Gagavuz ve Horasan Türkçesinin karakteristik gramer özellikleri, metinler üzerinde gramer incelemesi
7 Güneydoğu Türk lehçeleri, Özbek edebiyatı, Özbek Türkçesinin genel özellikleri, Özbeklerin kullandığı Kiril alfabesi, Özbek Türkçesinin karakteristik gramer özellikleri, metinler üzerinde gramer incelemesi
8 Ara-sınav
9 Yeni Uygur edebiyatı, Yeni Uygur Türkçesinin karakteristik gramer özellikleri, metinler üzerinde gramer incelemesi
10 Kuzeybatı Türk lehçeleri, Tatar ve Başkurt edebiyatı, Tatar ve Başkurt Türkçesinin karakteristik gramer özellikleri, metinler üzerinde gramer incelemesi
11 Kazak edebiyatı, Kazak Türkçesinin karakteristik gramer özellikleri, metinler üzerinde gramer incelemesi
12 Kırgız edebiyatı, Kırgız Türkçesinin karakteristik gramer özellikleri, metinler üzerinde gramer incelemesi
13 Kuzeydoğu Türk lehçeleri, Altay ve Yakut Türkçelerinin karakteristik gramer özellikleri, metinler üzerinde gramer incelemesi
14 Çuvaş Türkçesinin karakteristik gramer özellikleri

Dersin Öğrenme Çıktıları

# Öğrenme Çıktı Id Açıklama
1 1546781 Öğrenciler Türk dünyasındaki önemli edebî şahsiyetleri ve eserlerini tanır.
2 1546782 Çağdaş Türk lehçelerinin gramer özelliklerini temel seviyede bilir.
3 1546783 Metinlerin ses ve şekil özelliklerinden hareketle hangi lehçeye ait olduğu çıkarımını yapabilir.

Bölüm Program Çıktıları

# Program Çıktı Id Açıklama
1 78219 Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı çatısı altındaki bir bilim alanında edindiği bilgileri lisans düzeyine nazaran daha üst seviyede geliştirir.
2 78220 Bilim dalında edindiği kuramsal ve uygulamalı bilgileri, diğer disiplinlerden yararlanarak bilimsel ölçütlere göre kullanır ve yeni bilgiler oluşturur.
3 78221 Yüksek lisans seviyesindeki bir tez konusunda derinlemesine araştırma yapar, tezini bilimsel etik kurallarına göre başarıyla yazıp savunur.
4 78222 Üzerinde çalıştığı konudaki verilerin toplanması, yorumlanması, yazılması aşamalarında toplumsal, bilimsel ve etik değerleri gözetir.
5 78223 Güncel gelişmeleri takip eder ve kendi çalışmalarını yazılı, sözlü ve görsel olarak çeşitli platformlarda bilim dünyasının hizmetine sunar.
6 78224 Alanında özümsediği bilgiyi ve sorun çözme yeteneklerini disiplinlerarası çalışmalara uygular.

Ögrenme Çıktı Matrisi

Program Çıktısı
1 2 3 4 5 6
Öğrenme Çıktısı
1 4 4
2 4 4
3 4 4
* Katkı Düzeyi : 1 Çok düşük 2 Düşük 3 Orta 4 Yüksek 5 Çok yüksek