Ders Öğretim Planı

Ders Kodu Ders Adı Ders Türü Yıl Dönem AKTS
TİB751 İslam Düşüncesinde Akli Yönelişler 927003 1 1 6

Dersin Amacı

Mu’tezile’nin doğuşunu hazırlayan koşullar, Mu’tezile’nin öncü isimleri: Vâsıl b. Atâ ve Amr b. Ubeyd, ilk Mu’tezilî fikirler ve bunların teşekkülü ile bu bağlamda öğrencilere Mu’tezile’nin beş esasının ilk tezahürleri, Ebû’l-Huzeyl el-Allâf ve Mu’tezile’nin beş esasının teşekkülü, Mu’tezilî düşüncenin sonraki gelişimi ile Mu’tezile-Mâturîdîlik ilişkisi ile ilgili bilgi vermektir.

Dersin Veren Öğretim Görevlisi/Görevlileri

Prof. Dr. Harun YILDIZ

Ön Koşul Dersleri

Yok

Önerilen Diğer Hususlar

Yok

Ders Kitabı / Malzemesi / Önerilen Kaynaklar

Osman Aydınlı, İslam Düşüncesinde Aklîleşme Süreci, Ank., 2001. W. Montgomery Watt, İslam Düşüncesini Teşekkül Devri, (Çev. Ethem Ruhi Fığlalı), İstanbul 2001. Muhammed Abid Câbirî, Arap Aklının Oluşumu, (Çev. İbrahim Akbaba), İstanbul 1997. Henry Laoust, İslâm’da Ayrılıkçı Görüşler, (Çev. E. Ruhi Fığlalı, Sabri Hizmetli), İst., 1999. Ali Sami en-Neşşâr, İslâm’da Felsefi Düşüncenin Doğuşu, (Çev. Osman Tunç), İst., 1999. Osman Aydınlı, Akılcı Din Söylemi Farklı Yönleriyle Mu’tezile Ekolü, Ank., 2010. Muhammed Ammâra, Mutezile ve Devrim, (Çev. İbrahim Akbaba), İst., 1988. Zühdî Hasan Cârullah, el-Mu’tezile, Amman, 1410/1990. Ebu’l-Kâsım el-Ka’bî, Bâbu Zikri’l-Mu’tezile min Makâlâti’l-İslâmiyye, (Thk. Fuâd Seyyid), Tunus, 1974. Ebu’l-Hasen el-Eşari, Makâlâtu’l-İslâmiyyîn Ve İhtilâfu’l-Musallîn, (Muhammed M. Abdulhamîd), Beyrut, 1995. Muhammed Abdulkerim eş-Şehristani, el-Milel ve’n-Nihal, (Thk., Muhammed A. El-Fâdılî), Beyrut, 2010. Abdulkâhir el-Bağdadi, el-Fark beyne’l-fırak, (Thk. İbrâhîm Ramadân), Beyrut, 1997. Dârakutnî, Ahbâru Amr b. Ubeyd, (Thk. Josef Van Ess), Beyrut, 1967. Michael Cook, Early Muslim Dogma A Source-Critical Study, London, 1981. Muhammed Abduh, el-Mu’tezile beyne’l-Kadîm ve’l-Hadîs, Beyrut, 1996. Amerrecî, el-Mu’tezile fî Bağdâd ve Eseruhum fî’l-Hayâti’l-Fikriyye ve’s-Siyâsiyye, Kahire, 2000. Huseyin Atvân, el-Fıraku’l-İslâmiyye fî Bilâdi’ş-Şâm, Amman, 1980. Cemaluddîn Kâsımî, Târîhu’l-Cehmiyye ve’l-Mu’tezile, Mısır, 1331. Necâh Muhsin, el-Fikru’s-Siyâsî ınde’l-Mu’tezile, Kahire, 1996. Osman Aydınlı, Mu’tezilî İmamet Düşüncesinde Farklılaşma Süreci, Ank., 2003. H. Ziya Ülken, Uyanış Devirlerinde Tercümenin Rolü, İst., 1997. Kemal Işık, Mu’tezilenin Doğuşu ve Kelâmi Görüşleri, Ank., 1967. A. S. Tritton, İslam Kelamı, (Çev. Mehmet Dağ), Ank., 1983. Mahmut Ay, Mu’tezile ve Siyaset, İst., 2002. Nahide Bozkurt, Mu’tezile’nin Altın Çağı, Ank., 2002. Yüksel Macit, Mutezileden Aforizmalar, Kayseri 2001.

Staj Durumu

Yok

Dersin İçeriği

Mu’tezile’nin doğuşunu hazırlayan koşullar / Mu’tezile’nin Öncü İsimleri: Vâsıl b. Atâ ve Amr b. Ubeyd / İlk Mu’tezilî Fikirler ve Teşekkülü / Mu’tezile’nin Beş Esasının İlk Tezahürleri / Ebû’l-Huzeyl el-Allâf ve Mu’tezile’nin Beş Esasının Teşekkülü / Mu’tezile’de Farklılaşma: Basra ve Bağdat Mu’tezilesi / Mu’tezilî Düşüncenin Sonraki Gelişimi / Mu’tezile-Mâturîdîlik İlişkisi.

Değerlendirme

# Etkinlikler Adet Yuzde Katkısı Yarıyıl İci Etkinlik Yıl Sonu Etkinlik
90 Yarıyıl (Yıl) İçi Etkinlikleri 0 40
91 Yarıyıl (Yıl) Sonu Etkinlikleri 0 60
1 Ara Sınav 1 70 1
31 Ödev Problemleri için Bireysel Çalışma 1 30 1
2 Final Sınavı 1 100 1

Ders İş Yükü Verisi

# Etkinlikler Adet Süresi(saat) Toplam İş Yükü(saat)
1 Ara Sınav 1 3 3
2 Final Sınavı 1 3 3
5 Derse Katılım 13 3 39
27 Makale Yazma 3 10 30
31 Ödev Problemleri için Bireysel Çalışma 15 5 75

Haftalık Ders İçeriği

Hafta Teorik Uygulama Laboratuar Ders Notları
1 İslam düşüncesinde akılcılığın temsilcisi: Mu’tezile Hafta 1.docx
2 Mu’tezile’nin doğuşunu hazırlayan koşullar Hafta 2.docx
3 Mu’tezile’nin Öncü İsimleri: Vâsıl b. Atâ ve Amr b. Ubeyd Hafta 3.docx
4 Süryani Bilginlerin Çeviri Faaliyetleri ve Mu’tezilî Düşünceye Etkisi Hafta 4.docx
5 İlk Mu’tezilî Fikirler ve Teşekkülü Hafta 5.docx
6 Mu’tezile’nin Beş Esasının İlk Tezahürleri Hafta 6.docx
7 Ebû’l-Huzeyl el-Allâf ve Mu’tezile’nin Beş Esasının Teşekkülü Hafta 7.docx
8 Ara Sınav
9 Mu’tezile’nin genel ilkeleri: Usûlu’l-Hamse Hafta 9.docx
10 Mu’tezile’de Farklılaşma: Basra ve Bağdat Ekolleri Hafta 10.docx
11 Mu’tezilî Düşüncenin Sonraki Gelişimi Hafta 11.docx
12 Mu’tezile-Mâturîdîlik İlişkisi Hafta 12.docx
13 Mu’tezile-Zeydiyye İlişkisi Hafta 13.docx
14 Mutezile’nin İslam Düşüncesine Katkıları Hafta 14.docx
15
16

Dersin Öğrenme Çıktıları

# Öğrenme Çıktı Id Açıklama
1 1174160 Dersi alan öğrenciler, İslam düşüncesinde akılcılığın en önemli temsilcisi olan Mu’tezile’nin doğuşunu hazırlayan koşulları kavrar.
2 1177759 Dersi alan öğrenciler, Mu’tezile’nin öncü isimleri olan Vâsıl b. Atâ ve Amr b. Ubeyd ile ilk Mu’tezilî fikirler ve bunların teşekkülünü doğru bir şekilde analiz eder.
3 1181537 Dersi alan öğrenciler, Mu’tezile’nin beş temel esasının ilk tezahürleri ile bunların teşekkülünde Ebû’l-Huzeyl el-Allâf’ın rolünü sağlıklı bir şekilde değerlendirir.
4 1174226 Dersi alan öğrenciler, Mu’tezile'nin İslam düşüncesinin gelişimine olan katkılarını sağlıklı bir şekilde analiz eder.
5 1174721 Dersi alan öğrenciler, dini farklılaşmalara yönelik mezhepler üstü bir bakış açısıyla yaklaşarak meseleleri daha geniş ve kuşatıcı bir perspektiften ele alma becerisini kazanır.

Bölüm Program Çıktıları

# Program Çıktı Id Açıklama
1 67668 Alanına ait klasik ve güncel literatürü tanıma, okuyup anlama ve yorumlayabilme.
2 67669 Kaynak dillerdeki (Arapça, Farsça ve Osmanlıca ) metinleri inceleyebilme ve onlardan yararlanabilme.
3 67671 Alana ait metodolojiyi kavrama ve doğru kullanabilme ,
4 67679 Araştırma konusunun tespiti, araştırılması, yazılması ve değerlendirilmesi aşamasında mesleki etik ve sorumluluk bilinci içersinde davranabilme.
5 67670 Alana ait bilgilerin sahihliğini ve kaynak değerini tespit edebilme.
6 67678 Alana ait bilim dalları kapsamında disiplinler arası çalışma yapabilme.
7 67673 Alana ait tarihsel gelişimi ve aşamaları kavrama.
8 67672 Alana ait sorunları tespit edebilme,
9 67675 Alana ait terminolojiyi anlama ve doğru kullanabilme.
10 67674 Alana ait mesleki formasyonu kazanma ve bilgiyi yerinde kullanabilme ve yeni oluşumlara uyarlayabilme ,
11 67677 Yazılı ve sözlü bilimsel sunum yapabilme.
12 67676 Bilimsel yöntemlere uygun olarak yazı yazabilme,

Ögrenme Çıktı Matrisi

Program Çıktısı
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12
Öğrenme Çıktısı
1 4 5 4 5 4 5 4 5 4 4 4 5
2 4 5 4 5 5 4 4 5 4 5 4 5
3 4 4 4 4 5 4 4 4 4 5 4 4
4 3 4 4 4 4 4 5 4 4 5 4 4
5 5 4 3 4 5 4 3 5 4 4 4 4
* Katkı Düzeyi : 1 Çok düşük 2 Düşük 3 Orta 4 Yüksek 5 Çok yüksek