Ders Öğretim Planı

Ders Kodu Ders Adı Ders Türü Yıl Dönem AKTS
TİB754 Klasik İslam Mezheplerinin Oluşum Süreçleri 927003 1 1 6

Dersin Amacı

Öğrencilere Hâricîlik, Şiîlik, Mürcie, Ehl-i Sünnet ve Mu’tezile gibi klasik İslam mezheplerinin oluşum süreçlerini anlama becerisini kazandırmaktır.

Dersin Veren Öğretim Görevlisi/Görevlileri

Prof. Dr. Harun YILDIZ

Ön Koşul Dersleri

Yok

Önerilen Diğer Hususlar

Yok

Ders Kitabı / Malzemesi / Önerilen Kaynaklar

Ethem Ruhi Fığlalı, İmâmiyye Şîası, Ankara, 1984. W. Montgomery, Watt, İslam Düşüncesinin Teşekkül Devri, (Çev. E. Ruhi Fığlalı), İstanbul, 1998. Ebu’l-Hasen el-Eşari, Makâlâtu’l-İslâmiyyîn Ve İhtilâfu’l-Musallîn, (Muhammed M. Abdulhamîd), Beyrut, 1995. Muhammed Abdulkerim eş-Şehristani, el-Milel ve’n-Nihal, (Thk., Muhammed A. El-Fâdılî), Beyrut, 2010. Abdulkâhir el-Bağdadi, el-Fark beyne’l-fırak, (Thk. İbrâhîm Ramadân), Beyrut, 1997. Yusuf Ziya Yörükân, İslam Akaid Sisteminde Gelişmeler, Ankara, 2001. Yusuf Ziya Yörükân, Müslümanlıkta Dinî Tefrika, (Haz. Türkan Turgut, Turhan Yörükân) İst., 2009. Henry Laoust, İslâm’da Ayrılıkçı Görüşler, (Çev. E. Ruhi Fığlalı, Sabri Hizmetli), İst., 1999. Julius Wellhausen, İslamiyetin İlk Devrinde Dinî-Siyasî Muhalefet Partileri, (Çev. Fikret Işıltan), Ank., 1996. Hasan Onat, Emevîler Devri Şiî Hareketleri ve Günümüz Şiîliği, Ank., 1993. M. Ali Büyükkara, Ehl-i Beyt ve Ehl-i Devlet, İst., 2010. Nâyif Ma’rûf, el-Havâric fî’l-Asrı’l-Ümevî, Beyrut, 2004. Adnan Demircan, Hâricîler’in Siyasi Faaliyetleri, Ankara, 1996. Harun Yıldız, Kendi Kaynakları Işığında Hâricîliğin Doğuşu ve Gelişimi, Samsun, 2010. Kummî, Nevbahtî; Şiî Fırkalar, (Çev. Hasan Onat, Sabri Hizmetli, Sönmez Kutlu), Ankara, 2004. Mehmet Evkuran, Sünnî Paradigmayı Anlamak, Ank., 2005. Ahmed el-Kâtib, Şiada Siyasal Düşüncenin Gelişimi, (Çev. Mehmet Yolcu), Ankara, 2005. Sönmez Kutlu, Türklerin İslamlaşma Sürecinde Mürcie ve Tesirleri, Ank., 2000. İsa Doğan, Mürcie ve Ebu Hanife, Samsun, 1992. İmam Mâturîdî ve Maturidilik, (Haz. Sönmez Kutlu), Ank., 2003. A. Vehbi Ecer, Büyük Türk Alimi Matûrîdi, İst., 2007. Akâidu’s-Selef, (Thk. Ali, Sâmî en-Neşşâr, A. Tâlibî), Kahire, 2007. M. Zeki İşcan, Selefilik, İst., 2006. Nadim Macit, Ehl-i Sünnet Ekolünün Doğuşu, Erzurum, 1995. Muammer Esen, Ehl-i Sünnet, Ank., 2009. Yasin Kahyaoğlu, Hâricî Edebiyatı, Konya, 2003. Metin Bozan, İmamiyye Şiasının İmamet Tasavvuru, Ankara, 2007. Osman Aydınlı, İslam Düşüncesinde Aklîleşme Süreci, Ank., 2001. Osman Aydınlı, Mu’tezilî İmamet Düşüncesinde Farklılaşma Süreci, Ank., 2003.

Staj Durumu

Yok

Dersin İçeriği

İslam Tarihinde ortaya çıkan ilk mezhepler: Hâricîler ve Şiîler / Hâricîlik ve Şiîliğin doğuşunu hazırlayan siyasal ve sosyo-kültürel gelişmeler / İlk Hâricîlerin temel görüşleri / Emevîler döneminde Hâricîler ve Hâricîlerin fırkalara ayrılışı / Şiîliğin gelişiminde on iki imamlar ve sonrası / İmâmiyye Şîası’nın itikâdî ve siyasi görüşleri / Mürcie Oluşum ve Gelişimi / Mürcie-Ehl-i Sünnet İlişkisi / Ehl-i Sünnet, Oluşum ve Gelişimi / Selefîlik, Eş’arîlik ve Mâturîdîlik / Ehl-i Sünnet Temel siyasi ve itikâdî görüşler / Mu’tezile Oluşum ve Gelişimi / Mu’tezile’nin temel siyasi ve itikâdî görüşleri.

Değerlendirme

# Etkinlikler Adet Yuzde Katkısı Yarıyıl İci Etkinlik Yıl Sonu Etkinlik
90 Yarıyıl (Yıl) İçi Etkinlikleri 0 40
91 Yarıyıl (Yıl) Sonu Etkinlikleri 0 60
1 Ara Sınav 1 70 1
31 Ödev Problemleri için Bireysel Çalışma 1 30 1
2 Final Sınavı 1 100 1

Ders İş Yükü Verisi

# Etkinlikler Adet Süresi(saat) Toplam İş Yükü(saat)
1 Ara Sınav 1 3 3
2 Final Sınavı 1 3 3
5 Derse Katılım 13 3 39
27 Makale Yazma 3 10 30
31 Ödev Problemleri için Bireysel Çalışma 15 5 75

Haftalık Ders İçeriği

Hafta Teorik Uygulama Laboratuar Ders Notları
1 İslam Tarihinde ortaya çıkan ilk mezhepler: Hâricîler ve Şiîler Hafta 1.docx
2 Hâricîliğin doğuşunu hazırlayan siyasal ve sosyo-kültürel gelişmeler Hafta 2.docx
3 İlk Hâricîlerin temel görüşleri Hafta 3.docx
4 Emevîler döneminde Hâricîler ve Hâricîlerin fırkalara ayrılışı Hafta 4.docx
5 Şiîliğin doğuşunu hazırlayan siyasal ve sosyo-kültürel gelişmeler Hafta 5.docx
6 Şiîliğin gelişiminde on iki imamlar ve sonrası Hafta 6.docx
7 İmâmiyye Şîası’nın itikâdî ve siyasi görüşleri Hafta 7.docx
8 Ara Sınav
9 Mürcie, Oluşum ve Gelişimi Hafta 9.docx
10 Mürcie-Ehl-i Sünnet İlişkisi Hafta 10.docx
11 Ehl-i Sünnet (Selefîlik, Eş’arîlik ve Mâturîdîlik), Oluşum ve Gelişimi Hafta 11.docx
12 Ehl-i Sünnet, Temel siyasi ve itikâdî görüşler Hafta 12.docx
13 Mu’tezile, Oluşum ve Gelişimi Hafta 13.docx
14 Mu’tezile’nin temel siyasi ve itikâdî görüşleri Hafta 14.docx
15
16

Dersin Öğrenme Çıktıları

# Öğrenme Çıktı Id Açıklama
1 1195960 Dersi alan öğrenciler, Hâricîlik, Şiîlik, Mürcie, Ehl-i Sünnet ve Mu’tezile gibi klasik İslam mezheplerinin oluşum süreçleri ile ilgili olarak sağlıklı analizler yapar.
2 1172960 Dersi alan öğrenciler, İslam Tarihinde ortaya çıkan ilk mezheplerin oluştuğu tarihsel koşulları kavrar.
3 1182388 Dersi alan öğrenciler, Ehl-i Sünnet (Selefîlik, Eş’arîlik ve Mâturîdîlik)'in oluşum ve gelişimi ile temel siyasi ve itikadi görüşlerini anlar.
4 1188792 Dersi alan öğrenciler, İslam düşünce tarihinde ortaya çıkan farklılıkları birer zenginlik olarak görürler.
5 1197515 Dersi alan öğrenciler, dini farklılaşmalara yönelik mezhepler üstü bir bakış açısıyla yaklaşarak meseleleri daha geniş ve kuşatıcı bir perspektiften ele alma becerisi kazanırlar.

Bölüm Program Çıktıları

# Program Çıktı Id Açıklama
1 67668 Alanına ait klasik ve güncel literatürü tanıma, okuyup anlama ve yorumlayabilme.
2 67669 Kaynak dillerdeki (Arapça, Farsça ve Osmanlıca ) metinleri inceleyebilme ve onlardan yararlanabilme.
3 67671 Alana ait metodolojiyi kavrama ve doğru kullanabilme ,
4 67679 Araştırma konusunun tespiti, araştırılması, yazılması ve değerlendirilmesi aşamasında mesleki etik ve sorumluluk bilinci içersinde davranabilme.
5 67670 Alana ait bilgilerin sahihliğini ve kaynak değerini tespit edebilme.
6 67678 Alana ait bilim dalları kapsamında disiplinler arası çalışma yapabilme.
7 67673 Alana ait tarihsel gelişimi ve aşamaları kavrama.
8 67672 Alana ait sorunları tespit edebilme,
9 67675 Alana ait terminolojiyi anlama ve doğru kullanabilme.
10 67674 Alana ait mesleki formasyonu kazanma ve bilgiyi yerinde kullanabilme ve yeni oluşumlara uyarlayabilme ,
11 67677 Yazılı ve sözlü bilimsel sunum yapabilme.
12 67676 Bilimsel yöntemlere uygun olarak yazı yazabilme,

Ögrenme Çıktı Matrisi

Program Çıktısı
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12
Öğrenme Çıktısı
1 4 4 4 5 5 4 4 5 4 4 5 4
2 4 4 5 5 4 4 4 5 4 3 5 4
3 4 4 5 4 4 4 5 4 5 4 4 4
4 5 4 4 4 5 4 5 4 5 4 4 3
5 5 4 3 4 4 3 4 4 3 4 4 4
* Katkı Düzeyi : 1 Çok düşük 2 Düşük 3 Orta 4 Yüksek 5 Çok yüksek