Ders Öğretim Planı

Ders Kodu Ders Adı Ders Türü Yıl Dönem AKTS
TDE212 Cümle Bilgisi 927001 2 4 3

Dersin Amacı

Öğrencilerin söz öbeklerini, cümlenin ögelerini ve cümle türlerini uygulamalı olarak kavramalarını sağlamak

Dersin Veren Öğretim Görevlisi/Görevlileri

Dr. Öğr. Üyesi Hanife ALKAN ATAMAN

Ön Koşul Dersleri

Yok

Önerilen Diğer Hususlar

Yok

Ders Kitabı / Malzemesi / Önerilen Kaynaklar

Karahan, Leyla (2004). Türkçede Söz Dizimi, Ankara: Akçağ Yayınları. Kültüral, Zuhal (2018). Türkiye Türkçesi Cümle Bilgisi, Palet Yayınları. Aşçı, Ufuk Deniz vd. (2016). Türkiye Türkçesi Söz Dizimi, Palet Yayınları. Özkan, Mustafa - Sevinçli, Veysi ( 2008). Türkiye Türkçesi Söz Dizimi, 3F Yayınları. Demir, Necati (2019). Türkçe Cümle Bilgisi, Altınordu Yayınları. Özmen, Mehmet (2016). Türkçenin Sözdizimi, Karahan Kitabevi. Erkul, Rasih (2000). Cümle ve Metin Bilgisi, Anı Yayıncılık. Abdullah Çelik, Nesrin Kaya, Salih Demirbilek, Selcen Çiftçi, Cümle ve Metin Bilgisi Baskakov, A. N. (2017). Çağdaş Türkçede Cümle, Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları. Erdoğan, Metin (2006). Kelime Grupları ve Cümle Bilgisi, Nobel Akademik Yayıncılık. Ulaş, A. Halim (2003). Cümle ve Metin Bilgisi, Aktif Yayınevi Ders Kitapları. Üstünova, Kerime (2014). Türkiye Türkçesinde Yapı Kavramı ve Söz Dizimi İncelemeleri, Sentez Yayıncılık. Aktan, Bilal (2016). Türkiye Türkçesinin Söz Dizimi, Eğitim Yayınevi. Karaağaç, Günay (2009). Türkçenin Söz Dizimi. Kesit Yayınları. Mehmedoğlu, Alaeddin (2001). Türk Dilinde Bağımlı Birleşik Cümle Söz Dizimi, Aşiyan Yayınları. Atabay, Neşe vd. (2008). Türkiye Türkçesi Söz Dizimi, Papatya Yayıncılık. Delice, İbrahim (2012). Türkçe Sözdizimi, Kitabevi. Banguoğlu, Tahsin (1990). Türkçenin Grameri, Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları. Korkmaz, Zeynep (2003). Türkiye Türkçesi Grameri (Şekil Bilgisi), Ankara : Türk Dil Kurumu Yayınları. Uzun, Nadir Engin (2000). Anaçizgileriyle Evrensel Dilbilgisi ve Türkçe, İstanbul: Multilingual Yayınları. Vardar, Berke (2002). Açıklamalı Dilbilim Terimleri Sözlüğü, İstanbul: Multilingual Yayınları. Korkmaz, Zeynep (2003). Gramer Terimleri Sözlüğü, Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları. İmer, Kamile - Ahmet Kocaman - A. Sumru Özsoy (2011). Dilbilim Sözlüğü, İstanbul: Boğaziçi Üniversitesi Yayınevi. Gürkan, Duygu Özge (2016), Türkçede Belirteç İşlevli Bağımlı Cümleler, Ankara: Grafiker Yayınları. Erkman-Akerson, Fatma - S. N. Şeyda Özil (2015). Türkçede Niteleme-Sıfat İşlevli Yan Tümceler, Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları. Gökdayı, Hürriyet (2018). Türkçede Öbekler, İstanbul: Kriter Yayınevi. Gökdayı, Hürriyet (2017). “Öbekleri Oluşturan Sözcükler Arasındaki Anlam İlişkileri”, Türük Uluslararası Dil, Edebiyat ve Halkbilimi Araştırmaları Dergisi, 5: 1-25. Aydın, İlker (2004). “Türkçede Yan Tümce Türleri ve İşlevleri”, Dil Dergisi, 13 / 126: 29-55. Uzun, Nadir Engin - Özgür Aydın (2006). “Sözdizim”, Dilbilim Temel Kavramlar Sorunlar Tartışmalar, Ankara: Dil Derneği Yayınları. Bilir, Tuncay (2005). Zarf-fiil Ekleriyle Dönüştürülebilen Ki’li Cümleler, Ankara Üniversitesi / Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi, Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü Lisans Tezi. Turan, Ümit Deniz (2012). “Sözdizim, Tümce ve Tümcenin İç yapısı: Sözcük ve Öbekler, Temel ve Karmaşık Tümce Yapısı (Ünite 6, 7, 8)”, Genel Dilbilim-I, Eskişehir: Anadolu Üniversitesi Yayını No: 2378, Açıköğretim Fakültesi Yayını No: 1375.

Staj Durumu

Yok

Dersin İçeriği

Cümlenin tanımı, söz öbekleri (kelime grupları), cümlenin ögeleri; yapılarına, yüklemin yerine, anlamına ve türüne (isim/fiil) göre cümle çeşitleri

Değerlendirme

# Etkinlikler Adet Yuzde Katkısı Yarıyıl İci Etkinlik Yıl Sonu Etkinlik
90 Yarıyıl (Yıl) İçi Etkinlikleri 1 40
91 Yarıyıl (Yıl) Sonu Etkinlikleri 1 60
1 Ara Sınav 1 100 1
2 Final Sınavı 1 100 1

Ders İş Yükü Verisi

# Etkinlikler Adet Süresi(saat) Toplam İş Yükü(saat)
1 Ara Sınav 1 30 30
2 Final Sınavı 1 30 30
4 Quiz 1 7 7
6 Uygulama/Pratik 1 5 5

Haftalık Ders İçeriği

Hafta Teorik Uygulama Laboratuar Ders Notları
1 Yararlanılacak kaynaklar, cümle, söz öbeği (kelime grubu), söz dizimi kavramları, cümlenin zorunlu ve istemlik ögeleri 001.jpg
002.jpg
CÜMLE BİLGİSİ GİRİŞ.docx
2 Söz öbekleri (kelime grupları), isim ve sıfat tamlamaları 1.jpg
2.jpg
3.jpg
4.jpg
5.jpg
6.jpg
3 Sıfat-fiil grubu, isim-fiil grubu, zarf-fiil grubu
4 Birleşik fiil, birleşik isim, tekrar, edat, bağlama grupları
5 Unvan, ünlem, sayı, kısaltma grupları
6 Cümlenin ögeleri, yüklem, özne
7 Nesne, yer tamlayıcısı, zarf, cümlenin yardımcı ögeleri
8 Ara-sınav
9 Yapısına göre cümle türleri
10 Yapısına göre cümle türleri
11 Cümlenin yapısı ile ilgili alıştırmalar
12 Yüklemin anlamına, yerine ve türüne göre cümleler
13 Cümlenin ögeleri ve yapısı ile ilgili alıştırmalar
14 Cümlenin ögeleri ve yapısı ile ilgili alıştırmalar

Dersin Öğrenme Çıktıları

# Öğrenme Çıktı Id Açıklama
1 1309554 Sözdizimin temel terimlerini ve kavramlarını öğrenir.
2 1309556 Türkçede öbek ve cümle türlerini öğrenir.
3 1309557 Metinler üzerinde sözdizimsel incelemeler yapar.

Bölüm Program Çıktıları

# Program Çıktı Id Açıklama
1 63667 Öğrenciler Türk Dili ve Edebiyatının başlangıçtan günümüze kadar gelişimini ve tarihçesini bilir.
2 63668 Türk Dili ve Edebiyatı alanında araştırma ve çalışma yapabilmenin temel bilgi ve becerilerine sahip olur.
3 63669 Türkçeyi en güzel şekilde kullanabilmek ve kendini ifade edebilme yeteneği kazanır.
4 63670 Dil, kültür ve edebiyat alanlarında gelişmiş bir duyarlılık ve zevke sahip olur.
5 63671 Eski harflerle yazılmış edebi metinleri okuma, yazma ve anlama bilgi ve becerisine sahip olur.
6 63672 Tarihi ve çağdaş Türk lehçelerini temel seviyede bilir.
7 63673 Halk bilimi (folklor) ve Halk edebiyatı alanlarında derleme ve araştırma yapar.
8 63674 Türk Dili ve Edebiyatıyla ilgili araştırma projeleri yapabilecek bilgi ve yeteneğe sahip olur.
9 63675 Belgesel filmi, sinema filmi ve reklam filmi gibi alanlarda metin ve senaryo yazarlığı; gazete, dergi ve matbaalarda redaktörlük ve editörlük yapar.
10 63693 Alanda edinilen ileri düzeydeki kuramsal ve uygulamalı bilgileri kullanabilir.
11 63688 Alanla ilgili sorunları tanımlar, analiz eder, araştırmalara dayalı çözüm önerileri geliştirir.
12 63676 Bu bilgi ve çözümleri eğitim-öğretim kurumlarında ya da bu kurumların dışındaki kurum ve kuruluşlar aracılığıyla toplumla paylaşır.
13 63694 Alan ile ilgili ileri düzeydeki bir çalışmayı bağımsız olarak yürütebilir.
14 63686 Alana dair yenilikçi projeler hazırlar.
15 63689 Alan ile ilgili uygulamalarda karşılaşılan ve öngörülemeyen karmaşık sorunları çözmek için bireysel ve ekip üyesi olarak sorumluluk alabilir.
16 63687 Bu projelere alanla ilgili kişi ve kuruluşları dâhil eder.
17 63678 Sorumluluğu altında çalışanların bir proje çerçevesinde gelişimlerine yönelik etkinlikleri planlayabilme ve yönetebilir.
18 63690 Alanda edinilen ileri düzeydeki bilgi ve becerileri eleştirel bir yaklaşımla değerlendirebilir.
19 63691 Öğrenme gereksinimlerini belirleyebilme ve öğrenmeyi yönlendirebilir.
20 63692 Yaşam boyu öğrenmeye ilişkin olumlu tutum geliştirebilir.
21 63677 Alandaki bilgiye erişim kaynaklarını (kütüphaneler, online kaynaklar, veri tabanları vs.) kullanabilir.
22 63679 Alan ile ilgili konularda ilgili kişi ve kurumları bilgilendirebilme, düşünceleri ve sorunlara ilişkin çözüm önerilerini yazılı ve sözlü olarak aktarabilir.
23 63680 Alan ile ilgili konularda düşünceleri ve sorunlara ilişkin çözüm önerilerini nicel ve nitel verilerle destekleyerek uzman olan ve olmayan kişilerle paylaşabilir.
24 63681 Toplumsal sorumluluk bilinci ile yaşanılan sosyal çevre için proje ve etkinlikler düzenleyebilme ve bunları uygulayabilir.
25 63682 İletişim ve etkinlikler için yazılı, işitsel, görsel ve sosyal medyayı kullanabilir.
26 63683 Alan ile ilgili verilerin toplanması, yorumlanması, uygulanması ve sonuçlarının duyurulması aşamalarında toplumsal, bilimsel, kültürel ve etik değerlere uygun hareket eder.
27 63684 Eleştirel bir biçimde alanda derinlemesine bilgi sahibi olur.
28 63685 Alana ilişkin gelişmelerden haberdar olur.

Ögrenme Çıktı Matrisi

Program Çıktısı
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28
Öğrenme Çıktısı
1 3 3 3 4 4 4 3 4 4 3
2 3 3 3 3 3 3
3 3 3 4 3
* Katkı Düzeyi : 1 Çok düşük 2 Düşük 3 Orta 4 Yüksek 5 Çok yüksek