Ders Öğretim Planı

Ders Kodu Ders Adı Ders Türü Yıl Dönem AKTS
HEM413 Toplumsal Cinsiyet ve Sağlık 927003 4 7 2

Dersin Amacı

Bu derste öğrenciye; cinsiyet, toplumsal cinsiyet, toplumsal cinsiyet rolleri ve toplumsal cinsiyet temelli ayrımın sağlığa olan etkilerine yönelik farkındalık kazandırılması amaçlanmaktadır.

Dersin Veren Öğretim Görevlisi/Görevlileri

Öğr. Gör. Dr. Gülay Akman

Ön Koşul Dersleri

Yok

Önerilen Diğer Hususlar

Yok

Ders Kitabı / Malzemesi / Önerilen Kaynaklar

1. Atilla Barutçu (2013)Türkiye’de Erkeklik İnşasının Bedensel ve Toplumsal Aşamaları. Yüksek Lisans Tezi Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Kadın Çalışmaları Anabilim Dalı, Ankara. 2. Aylın Dikmen Özarslan (2015)Hegemonik Erkeklik Baglamında Erkek Hemsireler Alternatif Politika, 7 (1):) 118--142. 3. Berna Orhan , Özlem Reşat Yücel(2017) Türkiye’de Sağlık Hızmetleri Sunumuna Cinsiyet Açısından Bakış, Marmara Üniversitesi Kadın ve Toplumsal Cinsiyet Araştırmaları Dergisi, 1: 53-59 4. Bhasin Kamla (2003). Toplumsal Cinsiyet, Kadav 5. Bhasin Kamla (2003). Ataerkil Sistem, Kadav 6. Berktay Fatmagül (2006).Tarihin Cinsiyeti, Metis 7. Butler Judith (2007). Taklit ve Toplumsal Cinsiyete Karşı Durma, Agora. 8. Butler Judith (2008). Cinsiyet Belası, Metis 9. Chen-Yu C, Kuo-Gon W(2006) Are routine interventions necesary in normal birth? Taiwanese J Obstet Gynecol 45(4):302–306. 10. Dahlen HG, Homer CSE, Leap N, Tracy SK(2010) From social to surgical: Historical perspectives on perineal care during labour and birth. Women and Birth, doi: 10.1016/j.wombi.2010.09.002. 11. Dedeoğlu S. (2011). “Türkiye’de Cinsiyet Eşitliği Politikaları ve Kadın İstihdamı”, EPAV Kadın Emeği Konferansı Kadın İstihdamı ve Sorun Alanları Bildiri Kitabı TEPAV, Ankara. 12. Deniz SEZGİN (2015) Toplumsal Cinsiyet Perspektifinde Sağlık ve Tıbbileştirme. Sosyoloji Araştırmaları Dergisi 18 (1): 153-186. 13. Deniz Soysal (2016) Beauvoir dersleri: Evli kadın ve anne üzerine bir deneme. İstanbul: Belge Yayınları. 14. Erdal Atebek (2015). Kışkırtılmış Erkeklik Bastırılmış Kadınlık (İstanbul: Cumhuriyet Kitapları 15. Gülşen VURAL, Ayten Şentürk ERENEL (2017) Doğumun Medikalizasyonu Neden Artmıştır, Azalta Bilir Miyiz? Hacettepe Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Dergisi , 4(2), 76-83 16. Hacettepe Üniversitesi Nüfus Etütleri Enstitüsü (2014), “2013 Türkiye Nüfus ve Sağlk Araştırması”. Hacettepe Üniversitesi Nüfus Etütleri Enstitüsü, T.C. Kalkınma Bakanlığı ve TÜBİTAK, Ankara, Türkiye. 17. Hüseyin Nihat GÜNEŞ (2016) Erkeğin Ataerkil Rejime Entegrasyonu: Yabancılaşma Ve Uyum AKADEMİK BAKIŞ DERGİSİ, 58:266-284. 18. Ivan Illych(2011) Sağlığın Gaspı, 3. Basım. İstanbul: Kayhan Matbaacılık. 19. Karacalar Ahmet (2010). Amazonlar ve Anaerkinin Çığlığı, İnkilap, 2010 20. Keating A, Fleming VM (2009). Midwives’ experiences of facilitating normal birth in an obstetric-led unit: a feminist perspective. Midwifery 25:518-527. 21. Keller Evelyn Fox (2007). Toplumsal Cinsiyet ve Bilim, Metis 22. Kirkley DL (2000). Is motherhood good for women? A feminist exploration. JOGGN, 29 (5):459-464 23. Kulakaç Özen (2016) Cinsellikle İlgili Bakış Açıları ve Çağdaş Cinsellik Anlayışı Türkiye Klinikleri Journal of Obstetric-Women's Health And Diseases Nursing -Special Topics 2(1):1-8. 24. Kulakaç Özen (2017) Kadının Ruhsal Sağlığı ve Otantiklik. J Psychiatr Nurs-Special Topics 2017;3(3):204-15. 25. Lindsey, LL (2005). Gender Roles: A Sociological Perspective, 4th Ed. New Jersey: Pearson Educaton Inc. P:45-46 26. Okan, Z. A. (1998). Dil ve cinsiyet: reklam dili çözümlemesi. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 5(5) [Çevrimiçi]. http://dergipark.ulakbim. gov.tr/cusosbil/article/view/5000000874 27. Pekin+ 5: Bir1leşmiş Milletlerde Kadının İnsan Hakları ve Türkiye’nin Taahhütleri. Kadının İnsan Hakları Projesi- New Way.1.basım. İstanbul 2001. 28. Riessman C K (2003)Woman and Medicalization: A New Perspective. Cahpter in The Politics of Women’s Bodies: Sexuality, Appearence, and Behavior, 2nd Ed, Eds. By Rose Weitz. New york:Oxford University Press. P46-63. 29. Sezgin, D. (2015). Toplumsal Cinsiyet Perspektifinde Sağlık ve Tıbbileştirme, Sosyoloji Araştırmaları Dergisi, 18(1): 153-186 30. Stanley, L., Wise, S. (1996). Feminist Araştırma Sürecinde Meteot, Metodoloji ve Epistemoloji, Farklı feminizmler Açısından Kadın Araştırmalarında Yöntem, Sel Yayınları, İstanbul: 67-89 31. Sütlaş, M. (2005). Tıp Araştırmaları Erkeklerle Yapılıyor, G:\araştırmalarda toplumsal cinsiyet yaklaşımı\Bianet Tıp Araştırmaları Erkeklerle Yapılıyor - Bianet.mht

Dersin Sunulduğu Dil

Türkçe

Staj Durumu

Yok

Dersin İçeriği

Bu ders, öğrenciye toplumsal cinsiyet ve cinsiyet ayrımcılığı, toplumsal cinsiyet-sağlık ve hastalık kalıpları, cinsiyet eşitliği/eşitsizliği ve nedenleri, toplumsal cinsiyetin bireyin sağlığına etkileri, sağlığının korunması, geliştirilmesi ve iyileştirilmesinde tüm bakım düzeylerinde toplumsal cinsiyet farkındalığı ve duyarlılığı kazandırmaya temellenir. Bu derste cinsiyete ve sağlığa ilişkin makro ve mikro politik yapıların cinsiyet ve toplumsal cinsiyetin ayrıştırılmasına olan etkileri, sosyoekonomik statü, cinsel yönelim ve yaş gibi sağlık eşitsizliklerinin temeli olabilecek bileşenlerle bağlantılı olarak tartışılacaktır.

Değerlendirme

# Etkinlikler Adet Yuzde Katkısı Yarıyıl İci Etkinlik Yıl Sonu Etkinlik
90 Yarıyıl (Yıl) İçi Etkinlikleri 0 40
91 Yarıyıl (Yıl) Sonu Etkinlikleri 0 60
1 Ara Sınav 1 80 1
4 Quiz 2 10 1
54 Ev Ödevi 1 10 1
2 Final Sınavı 1 100 1

Ders İş Yükü Verisi

# Etkinlikler Adet Süresi(saat) Toplam İş Yükü(saat)
1 Ara Sınav 1 4 4
2 Final Sınavı 1 7 7
4 Quiz 2 4 8
5 Derse Katılım 13 2 26
54 Ev Ödevi 1 8 8

Haftalık Ders İçeriği

Hafta Teorik Uygulama Laboratuar Ders Notları
1 -Tanışma, Dersin amaç ve hedeflerinin açıklanması, dersin tanıtılması -Toplumsal cinsiyete ilişkin temel kavramlar
2 -Cinsiyet temelinde toplumsal cinsiyetin yapılandırılması (toplumsal değerler, din, kültür, aile ve mitler vb)
3 -Toplumsal cinsiyetli dil, medyada cinsiyet rollerinin yeniden üretimi ve sağlık
4 -Toplumsal cinsiyet eşitliği politikaları, yasalar ve uluslararası sözleşmeler
5 -Toplumsal cinsiyet, sağlık ve sağlık davranışları
6 -Toplumsal cinsiyet ve sağlık: Erkeklik üzerinden Sünnet ve Askerlik
7 -Toplumsal cinsiyet ve sağlık: Kadınlık üzerinden Şiddet ve Kadının Ruhsal Sağlığı
8 -Toplumsal cinsiyet ve sağlık: Transseksüel Kimlik Üzerinden
9 ARA SINAV
10 -Bilimsel araştırmalarda toplumsal cinsiyet ve sağlık
11 -Toplumsal cinsiyet ve sağlığın medikalizasyonu: Güzellik Üzerinden
12 -Toplumsal cinsiyet ve sağlığın medikalizasyonu: Doğum Üzerinden
13 -Üreme sağlığı hizmetleri ve toplumsal cinsiyet: İstatistikler üzerinden toplumsal cinsiyet analizi çalışması
14 -Toplumsal cinsiyet, bakım kavramı ve sağlıkta iş bölümü
15 YARIYIL SONU SINAVI

Dersin Öğrenme Çıktıları

# Öğrenme Çıktı Id Açıklama
1 1244204 Cinsiyet ve toplumsal cinsiyet kavramları arasındaki farkı ayırt edebilir.
2 1244205 Toplumsal cinsiyetin, cinsiyet temel alınarak yapılandırılması ve bireyin sağlığına olan etkisini tartışabilir.
3 1244206 Dünyada ve Türkiye’de toplumsal cinsiyetin sağlık sorunlarına olan katkısını yaş, sosyal statü ve cinsiyet yönelimi gibi sağlığın diğer sosyal belirleyicilerini de dikkate alarak irdeleyebilir.
4 1244207 Bazı sağlık sorunları üzerinden bireyin sağlığını toplumsal cinsiyet bakış açısıyla değerlendirebilir.
5 1244208 Sağlığının korunması, iyileştirilmesi ve geliştirilmesine yönelik cinsiyet, toplumsal cinsiyete eşitliği ve hakkaniyete dayalı öneriler geliştirebilir.
6 1244209 Bilimsel araştırmaları toplumsal cinsiyet perspektifinden değerlendirebilir.

Bölüm Program Çıktıları

# Program Çıktı Id Açıklama
1 69281 Hemşirelik alanındaki bilimsel ve teknolojik kaynaklarla desteklenen ileri düzeydeki kuramsal ve uygulamalı bilgilere sahiptir.
2 69244 Tüm hemşirelik uygulamalarını doğru ve güvenli şekilde kayıt eder
3 69243 Kanıta dayalı kuramsal bilgi ve becerisini hemşirelik eğitim, uygulama, araştırma ve yönetim alanlarında etkin kullanır.
4 69245 Bakım gereksinimlerini uygulamayabilmek için gerekli örgütsel yapıyı oluşturabilecek koşul ve olanakları sağlar
5 69246 Birey, aile ve toplumun sağlığını etkileyen her türlü değişim ve gelişime duyarlı olur.
6 69289 Yaşam boyu öğrenmeyi amaç edinerek yaratıcılık ve girişimcilik becerilerini geliştirir ve belgeler.
7 69286 Edindiği kuramsal bilgileri kullanarak birey/aile/toplum, sağlık/hastalık ve çevre ilişkisini anlar ve bütüncül yaklaşımla bireyselleştirilmiş bakım verir.
8 69247 Hemşirelik eğitim, yönetim ve araştırmalarını diğer disiplinler ile işbirliği içerisinde sürdürür.
9 69248 Yazılı ve sözlü temel iletişim becerilerini kullanarak birey, aile, toplum ve sağlık ekibinin tüm üyeleriyle etkili iletişim kurar.
10 69249 Toplumsal sorunlara yönelik çalışmalarda etkin rol alır, meslektaşları ve topluma rol model olur.
11 69250 Hemşirelik ve sağlık politikalarının belirlenmesinde etkin rol üstlenir.
12 69251 Araştırma temelli ve kanıta dayalı çalışmalar ile hemşirelik disiplininin gelişimine bireysel katkı sağlar.
13 69287 Mesleki görev, yetki ve sorumluluklarını kültür, etik ilkelere, kalite, verimlilik ve iş güvenliği ilkelerine ve yasalara uygun yönetir
14 69288 Tüm mesleki bilgi ve becerisini insan hakları ve etik ilkeler çerçevesinde kullanır.

Ögrenme Çıktı Matrisi

Program Çıktısı
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14
Öğrenme Çıktısı
1 5 4 4 4 5 5 5 4 2 1 3 3 4 2
2 4 4 4 4 5 4 5 4 2 1 3 3 4 2
3 5 4 4 3 5 5 5 4 3 2 3 4 5 3
4 4 2 4 3 5 4 5 4 3 1 3 4 5 2
5 5 1 3 4 5 5 4 5 3 2 1 4 5 3
6 4 3 5 1 5 3 4 5 1 1 1 5 2 1
* Katkı Düzeyi : 1 Çok düşük 2 Düşük 3 Orta 4 Yüksek 5 Çok yüksek