Ondokuz Mayıs Üniversitesi Bilgi Paketi - Ders Kataloğu

Ders Öğretim Planı

Ders KoduDers AdıDers TürüYılYarıyılAKTS
SBÖ304 Sosyal Bilgiler Sözlü ve Yazılı Edebiyat İncelemesi 927001 3 6 2
Dersin Seviyesi
Lisans
Dersin Amacı
Edebiyatın gücünü kullanarak Sosyal Bilgiler öğretimini daha etkili ve kalıcı hale getirebilme.
Dersin Veren Öğretim Görevlisi/Görevlileri
Dr.Öğr. Üyesi Adem ÇALIŞKAN
Öğrenme Çıktıları
  1. Sanat ve Edebiyat yoluyla daha zevkli ve etkin kılınan bilgilerin, sosyal hayata olumlu yansımasını sağlar.
Öğrenim Türü
Birinci Öğretim
Ön Koşul Dersleri
Yok
Önerilen Diğer Husular
Her öğrenciye final sınavından önce teslim edeceği bir proje verilebilir ya da sınıf içi çalışmalar dikkate alınır.
Ders Kitabı / Malzemesi / Önerilen Kaynaklar
ÇALIŞKAN, Adem, Çağdaş Türk Şiiri İncelemesi [Örnek Metinler ve Kaynakça], Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Eğitim Fakültesi, Türkçe Eğitimi Bölümü, Türkçe Eğitimi Anabilim Dalı, Fotokopi Baskı I-II. Öğretim Ders Notları, Samsun, 2012, 225 s.
ÇALIŞKAN, Adem, Yazılı Anlatım II, Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Eğitim Fakültesi, Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Bölümü, Türkçe Öğretmenliği 2017-2018 Bahar Yarıyılı Basılmamış Ders Notları, Samsun 2018.
ÇALIŞKAN, Adem, “Birinci Bölüm: Edebiyat, Edebiyat Sanatı, Edebiyat Bilimi ve Alt Dalları”, Edebiyat Bilimimi ve Modern Türk Edebiyatında Edebiyat Felsefesi, 1.bs., Kurgan Edebiyat Yayınları, Ankara, 2018, ss. 15-92.
AKTAŞ, Şerif – Osman Gündüz, Yazılı ve Sözlü Anlatım, Akçağ Yayınları, Ankara, 2001.
ARIK, Remzi Oğuz, Coğrafyadan Vatana, Kültür Bakanlığı Yayınları, Ankara, 1990.
BANARLI, Nihad Sami, Şiir ve Edebiyat Sohbetleri, 2 cilt, Kubbealtı, İstanbul, 1982.
BAYRAM, Yavuz, Kuramdan Uygulamaya Yazma Yöntemleri (Sözlü ve Yazılı Anlatım Etkinlikleri), Kriter Yayınları, İstanbul, 2009.
BELDAĞ, Adem ve AKTAŞ, Elif, "Sosyal Bilgiler Öğretiminde Edebî Eser Kullanımı: Nitel Bir Çalışma", Erzincan Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, C. 18, S. 2, 2016, ss. 953-981.
BEYRELİ, Latif, Zerrin Çetindağ, Ayşegül Celepoğlu, Yazılı ve Sözlü Anlatım, Pegem Yayıncılık, Ankara, 2005.
BÜLBÜL, Melik, Metin ve Anlam Üzerine Düşünceler: Dil Eğitimi Açısından Metinsel İletişim, 1.bs., Çizgi Kitabevi Yayınları, Konya, 2018, 240 s.
ÇETİN, Nurullah, Nesir Türleri, 1.bs., Akçağ Yayınları, Ankara, 2000, 296 s.
ÇETİNDAŞ, Dilek, Yeni Türk Şiirinde Destan, 1.bs., Ötüken Neşriyat, İstanbul, 2014, 765 s.
ÇOBANOĞLU, Özkul, Türk Dünyası Epik Destan Geleneği, Akçağ Yayınları, Ankara, 2003.
DEMİR, S. B. Ve AKENGİN, H., Hikâyelerle Sosyal Bilgiler Öğretimi, Pegem Akademi Yayınları, Ankara, 2011.
DİLEK, Dursun (ed.), Sosyal Bilgiler Eğitimi, 1.bs., Pegem Akademi Yayınları, Ankara, 2016.
ERGİN, Muharrem, Dede Korkut Kitabı, Boğaziçi Yayınları, İstanbul, 1988.
ERGİN, Muharrem, Orhun Abideleri, Boğaziçi Yayınları, İstanbul, 1989.
ESKİMEN, Ayşe Derya, “Metin Dilbilim ve Refik Halit Karay’ın “Gözyaşı” Öyküsü Üzerine Metin Dilbilimsel Bir İnceleme”, Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi 10.Uluslararası Dil, Yazın ve Deyişbilim Sempozyumu / The 10th International Language, Literature and Stylistics Symposium, Bildiriler/Papers, 03-05 Kasım/November 2010, ?, ss. 533-539.
EYÜBOĞLU, Sabahattin, Sanat Üzerine Denemeler, Cem Yayınevi, İstanbul, 1974.
GÜNAY, V.Doğan, Metin Bilgisi, Multilingual Yabancı Dil Yayınları, İstanbul, ?, 528 s.
GÜNGÖR, Erol, Tarihte Türkler, Ötüken Neşriyat, İstanbul, 1986.
KAPLAN, Mehmet, “Oğuz Kağan – Oğuz Kağan Destanı”; “Dede Korkut Kitabı”, Türk Edebiyatı Üzerinde Araştırmalar-3: Tip Tahlilleri, 6.bs., Dergâh Yayınları, İstanbul, 2005, içinde.
KAPLAN, Mehmet, Hikâye Tahlilleri, 2.bs., Dergâh Yayınları, İstanbul, 1984.
KAPLAN, Mehmet, Kültür ve Dil, 2.bs., Dergah Yayınları, İstanbul, 1983.
KAPLAN, Mehmet, Kültür ve Dil, Dergah Yayınları, İstanbul, 2002.
KAPLAN, Mehmet, Şiir Tahliller II: Cumhuriyet Devri Türk Şiiri, 4.bs., Dergah Yayınları, İstanbul, 1984.
KAPLAN, Mehmet, Türk Milletinin Kültürel Değerleri, Milli Eğitim Basımevi, İstanbul, 1977.
KAYA, Muharrem, “Ergenekon Destanı’ndan Yararlanan Eserler Üzerine Bir Değerlendirme”, Fen Edebiyat / Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Dergisi, S. 5, İstanbul 2006, ss. 105-124.
KAYMAKÇI, Selahattin, “Sosyal Bilgiler Ders Kitaplarında Sözlü ve Yazılı edebî Türlerin Kullanım Durumu”, Dicle Üniversitesi Ziya Gökalp Eğitim Fakültesi Dergisi, S. 20, 2013, ss. 230-255.
KISAKÜREK, Necip Fazıl, “Canım İstanbul”, Çile, 18.bs., Büyük Doğu Yayınları, İstanbul, 1992, s. 164.
KORKMAZ, Zeynep, Türk Dili ve Kompozisyon Bilgileri, Yargı Yayınevi, Ankara, 2001.
McGROWAN, Tom ve GUZZETTİ, Barbara, “Edebiyat Temelli Sosyal Bilgiler Öğretimi” (Çev. Ahmet Doğanay), Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, C. 11, S. 11, 2003, ss. 35-44.
Montaigne, Denemeler [Çev. Sabahattib Eyüboğlu], Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, İstanbul, 2018, 272 s.
NAYIR, Yaşar Nabi (haz.), Ömer Seyfettin, Yaşamı, Sanatı, Yapıtları, 8.bs., Varlık Yayınları, İstanbul,1982.
ODACI, Serdar (editör), Dil ve Anlatım: Dil, Yazılı Anlatım, Sözlü Anlatım, Etkili İletişim, Palet Yayınları, Konya, 2009, 604 s.
OKAY, Orhan, Edebiyat ve Edebî Eser Üzerine, 1.bs., Dergâh Yayınları, İstanbul, 2011, 280 s.
ÖZDEMİR, Emin, Anlatım Sanatı-Kompozisyon, Remzi Kitabevi, İstanbul 2000.
ÖZDEMİR, Emin, Yazın ve Yazınsal Türler, Karacan Yayınları, İstanbul, 1981.
ÖZDENÖREN, Rasim, Ruhun Malzemeleri, İz Yayıncılık, İstanbul.
ÖZTÜRK, Cemil ve OTLUOĞLU, Rahmi, “Sosyal Bilgiler Öğretiminde Yazılı Edebiyat Ürünlerini Ders Aracı Olarak Kullanmanın Duyuşsal Davranış Özelliklerini Kazanmaya Yetkisi”, M.Ü., Atatürk Eğitim Bilimleri Dergisi, S. 15, 2002, ss. 173-182.
ÖZTÜRK, Cemil ve OTLUOĞLU, Rahmi, Sosyal Bilgiler Öğretiminde Edebî Ürünler ve Materyaller, Pegem Akademik Yayınları, Ankara, 2011.
RAN, Nazım Hikmet, Henüz Vakit Varken, 31.bs., Yapı Kredi Yayınları, İstanbul, 2017.
SEPETÇİOĞLU, M.Necati, Karşılaştırmalı Türk Destanları, İrfan Yayıncılık, İstanbul, 2012.
SEPETÇİOĞLU, M.Necati, Yaratılış ve Türeyiş Destanı, İrfan Yayınları, İstanbul, 2000.
SEYFEDDİN, Ömer, “Başını Vermeyen Şehit”, “Pembe İncili Kaftan”, “Nâdân”, “Forsa”, “Aleko”, “Primo Türk Çocuğu Nasıl Doğdu/Öldü”, Seçme Hikâyeler, 1000 Temel Eser, Milli Eğitim Basımevi, İstanbul, 1985 içinde;
TANSEL, Fevziye Abdullah, İyi ve Doğru Yazma Usulleri, C.I-II, Kubbealtı Neşriyat, İstanbul, 1983.
TODORINI, Giambattissa, Türklerin Yazılı Kültürü (Çev. Ali Berktay), Yapı Kredi Yayınları, İstanbul, 2012.
TOKCAN, Halil (ed.), Sosyal Bilgilerde Sözlü ve Yazılı Edebiyat İncelemeleri (Adnan ALtun ve diğ.,), 1.bs., Pegem Akademi Yayınları, Ankara, 2016, 485 s.
TOKCAN, Halil, “Sosyal Bilgiler ve Edebiyat”, Sosyal Bilgilerde Sözlü ve Yazılı Edebiyat İncelemeleri, 1.bs., Pegem Akademi Yayınları, Ankara, 2016, ss. 1-24.
TORUSDAĞ, Gülşen – İlker Aydın, Metindilbilim ve Örnek Metin Çözümlemeleri, 1.bs., Pegem Akademik Yayıncılık, Ankara, 2017, 402 s.
TÜRK Dil Kurumu, Yazım Kılavuzu, Türk Dil Kurumu Yayınları, Ankara, 2012.
ÜNALAN, Şükrü, Dil ve Kültür, 2.bs., Nobel Yayın Dağıtım, Ankara, 2004.
YEŞİLBURSA, Cemil Cahit ve SABANCI, Osman, “Sosyal Bilgiler Öğretmen Adaylarının Sosyal Bilgiler Öğretiminde Edebî Ürünlerin Kullanımına Yönelik Görüşleri”, Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, S. 36, 2015, ss. 19-33.
YETKİN, Suut Kemal, Denemeler, Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, İstanbul, 1972.
YILMAZ, Engin, Uygulamalı Metin Bilgisi, 1.bs., Pegem Akademi Yayıncılık, Ankara, 2010, 200 s.
Planlanan Öğrenme Aktiviteleri ve Metodları
Dersin Sunulduğu Dil
Türkçe
Staj Durumu
Dersin İçeriği
Sosyal Bilgiler Öğretimi’nde, edebiyatın yeri, Tarih-Coğrafya- Edebiyat ilişkisi. Sözlü edebiyat ürünlerinin, toplumun kültürel belleğinin korumasındaki işlevi. Orhun Abideleri’nin, kültürel bir değer olarak incelenmesi. Türk destanlarının evrensel mesajlar açısından Dünya destanlarıyla karşılaştırılması. İslâmiyet’in etkisindeki ilk ürünler. Orta Asya Türk Kimliği ile İslam-Arap Kültürünün karşılaşması. Köroğlu ve Karacaoğlan’ın Türk kültürü açısından önemleri. Şair Osmanlı Padişahlarına genel bir bakış, sözlü edebiyat geleneğinde anlatıcılar tipolojisi. Yazılı edebiyat geleneğinde anlatıcılar tipolojisi. Nâzım Hikmet Ran’ın Simavne Kadısı Oğlu Şeyh Bedreddin Destanı örneğinde, tarihi bir olayın bir sanatçı tarafından işlenmesi. Necip Fazıl Kısakürek’in Sakarya Türküsü şiirinin yakın dönem Türk tarihi açısından incelenmesi. Yaşar Kemal’in İnce Memed romanında, Anadolu köylüsü ve eşkıyalık kavramı. Orhan Pamuk’un Yeni Hayat romanında, Anadolu’ya bakış. Arabesk ve pop kültürünün sözlü edebiyata etkisi. ‘Sinema- tarih- edebiyat ilişkisi’ bağlamında tarihi dizilerin eğitim sürecine etkileri. Tarihi romanlar.
Haftalık Ders İçeriği
Hafta Teorik Uygulama Laboratuar
1.Ders İçin Kaynak ve Materyaller. Giriş. Sanat ve Edebiyat kavramları.
2.Hikaye ve roman inceleme, kalıcı okuma. (Ömer Seyfettin'in "Nadan" veya "Yalnız Efe" hikayesi).
3.Anlama ve anlatmada dili doğru ve etkili kullanabilme (Anlam-Kültür ve Millet-Ses Gücü-Milletler Arası Mücadelede Dil).
4.Destanlar ve zamanı kuşatan mesajları (Oğuz Kağan, Ergenekon Destanları).
5.Orhun Abideleri (Metin üzerinde inceleme).
6.Dede Korkut Hikâyeleri (Boğaç Han Desatanı'nın / Basat'ın Tepegözü Öldürmesi Destanı'nın incelenmesi).
7.Kutadgu Bilig ve devlet yönetimi (Uygun bir metin).
8.Coğrafya ve sosyal hayat (Faruk Nafiz Çamlıbel, "Han Duvarları" ve "Çoban Çeşmesi").
9.Tarih ve hikaye (Ömer Seyfettin, "Pembe İncili Kaftan", "Başını Vermeyen Şehit", "Forsa", "Bir Çocuk Aleko" ve "Primo Türk Çocuğu").
10.ARA SINAV
11.Tarih ve hikâye (Refik Halit Karay, "Lavrans", "Antikacı" ve "Gözyaşı").
12.Şehir ve şiir (Necip F. Kısakürek, "Canım İstanbul"; Orhan V. Kanık, "İstanbul'u Dinliyorum").
13.Şehir ve şiir (Ahmet H. Tanpınar, "Bursa'da Zaman"; Yahya Kemal, "İstanbul'un Fethini Gören Yeniçeriye Gazel"; Arif Nihat Asya, "Fetih Marşı" ve "Bayrak").
14.Genel değerlendirme.
Değerlendirme
Yarıyıl (Yıl) İçi EtkinlikleriAdetKatkı (%)
Ara Sınav1100
Toplam100
Yarıyıl (Yıl) Sonu EtkinlikleriAdetKatkı (%)
Final Sınavı1100
Toplam100
Yarıyıl (Yıl) İçi Etkinlikleri40
Yarıyıl (Yıl) Sonu Etkinlikleri60
Toplam100
İş Yükü Hesaplaması
EtkinliklerAdetSüresi(saat)Toplam İş Yükü(saat)
Ara Sınav111
Final Sınavı111
Derse Katılım14228
Ara Sınav İçin Bireysel Çalışma11010
Final Sınavı içiin Bireysel Çalışma11010
Toplam50