Ondokuz Mayıs Üniversitesi Bilgi Paketi - Ders Kataloğu

Ders Öğretim Planı

Ders KoduDers AdıDers TürüYılYarıyılAKTS
TRÖ101 Türk Dilbilgisi-I : Ses Bilgisi 927001 1 1 4
Dersin Seviyesi
Lisans
Dersin Amacı
İnsanlararası iletişim vasıtası olarak doğal dil olgusunu, Türkçenin dünya dilleri arasındaki yerini, tarihi gelişimi ve yayılma alanlarını tanıma; Türkiye Türkçesinin ses özelliklerini, ses değişimlerini, ses uyumlarını ve ses olaylarını tanıma. Türkçenin ses dizgesini kavrama, yazılı ve sözlü iletişimde öğrenilenleri uygulayabilme.
Dersin Veren Öğretim Görevlisi/Görevlileri
Yrd. Doç Dr. İlknur Karagöz
Öğrenme Çıktıları
  1. Ses olaylarının yazıya yansıma biçimlerini bilir.
  2. Türkçedeki ünlü ve ünsüzlerin özelliklerini, ünlü ve ünsüz uyumlarını tanır ve dili bu uyumlar çerçevesinde kullanabilme becerisini geliştirir.
  3. Öğrenci insan ilişkilerinin temelini oluşturan doğal dil olgusunu tanımlayabilir.
  4. Dilbilgisinin amacını, konusunu ve kaynaklarını tanır ve kullanabilir.
  5. Türkçede, yazılı olarak takip edilebilen süreç içerisinde, meydana gelen ses değişikliklerini tanır.
  6. Ses - harf - alfabe ayrımını yapar. Türklerin tarih boyunca kullandığı alfabeleri tanır.
  7. Türkçenin tarihi gelişimini ve yayılma alanlarını tanır.
Öğrenim Türü
Birinci Öğretim
Ön Koşul Dersleri
Önerilen Diğer Husular
Ders Kitabı / Malzemesi / Önerilen Kaynaklar
Muharrem Ergin, Türk Dilbilgisi,İst. 1993
Tahsin Banguoğlu, Türkçenin Grameri, Ank. 1990
Nesrin Bayraktar, Dil Bilimi,Ank. 2006
Doğan Aksan, Her Yönüyle Dil, Ank. 1990
N. Demir - E. Yılmaz, Türk Dili El Kitabı, Ank. 2003
T. Tekin - M. Ölmez,Türk Dilleri, İst. 1999.
Süer Eker, Çağdaş Türk Dilleri, Ank. 2009.
Planlanan Öğrenme Aktiviteleri ve Metodları
Dersin Sunulduğu Dil
Türkçe
Staj Durumu
Dersin İçeriği
Dersin içeriğini; dilin tanımı, konuşma ve yazı dili ayrımı ve esasları (şive, ağız, lehçe; Türkiye Türkçesinin ağızları, Türkçenin uzak ve yakın lehçeleri), dillerin sınıflandırılması, Türkçenin dünya dilleri arasındaki yeri, Türkçenin tarihi gelişimi, dilin en küçük birimi olan sesin tanımı, ses-harf ayrımı, ses bilgisinin konusu ve amacı, Türkiye Türkçesinin ses özellikleri,seslerin sınıflandırılması, ses değişimleri, ses olayları, vurgu ve tonlama vb. oluşturmaktadır.
Haftalık Ders İçeriği
Hafta Teorik Uygulama Laboratuar
1.Dil nedir?, Dilbilgisinin konusu, amacı ve bölümleri. Konuşma dili /yazı dili ilişkisi.
2.Yeryüzündeki dillerin yapı ve köken bakımından sınıflandırılması, Türkçenin dünya dilleri arasındaki yeri
3.Türkçenin tarihi gelişimi ve yayılma alanları
4.Türkçenin ses özellikleri; ses-harf ilişkisi,seslerin birleşmesi, hece ve Türkçede hece yapısı
5.Türkiye Türkçesindeki ünlü ve ünsüzlerin özellikleri,Benzeşme (İlerleyici ve gerileyici benzeşmeler). Tonlulaşma ve tonsuzlaşma olayları
6.Ses uyumları; ünlü uyumları (dil uyumu/ dudak uyumu)
7.Ünsüz uyumu, ünlü-ünsüz uyumu
8.Türçede ses değişiklikleri; ünlü değişimleri,
9.Ara sınav
10.Ünsüz değişimleri
11.Ses olayları; benzeşme, aykırılaşma,yuvarlaklaşma, darlaşma,
12.Ses türemeleri (ünlü ve ünsüz türemeleri), ünlü çatışması,
13.Kaynaştırma, kaynaştırma ünsüzleri, bağlantı ünlüleri
14.Türklerin tarih boyunca kullandıkları alfabelerYazının önemi ve gerekliliği. Yazıda hece bölünmesi ve uygulamalar.
Değerlendirme
Yarıyıl (Yıl) İçi EtkinlikleriAdetKatkı (%)
Ara Sınav150
Derse Katılım1450
Toplam750
Yarıyıl (Yıl) Sonu EtkinlikleriAdetKatkı (%)
Final Sınavı1100
Toplam100
Yarıyıl (Yıl) İçi Etkinlikleri40
Yarıyıl (Yıl) Sonu Etkinlikleri60
Toplam100
İş Yükü Hesaplaması
EtkinliklerAdetSüresi(saat)Toplam İş Yükü(saat)
Ara Sınav11212
Final Sınavı12020
Derse Katılım14570
Toplam102